Salaminfo.AZ: Supersimmetriya müşahidə olunacaqmı?

Supersimmetriya müşahidə olunacaqmı?
================================================================================
salaminfo.az  on 06/05/2011/ 13:38
 
Supersimmetriya keçən əsrin 60-70-ci illərində nəzəri olaraq daxil
edilmiş simmetriyadır ki, bu nəzəriyyəyə görə hər bir elementar
zərrəciyin superpartnyoru olmalıdır və nəzəriyyə doğrudursa, bu
superpartnyorları 1 TeV enerjilərdə müşahidə etmək olar.  Elementar
zərrəciklər Standart Model adlanan nəzəriyyə ilə izah olunur.
Supersimmetriya bu nəzəriyyəyə daxil olmsa da, Standart Modeli
supersimmetriyanı nəzərə alacaq qədər genişləndirmək olar. Qeyd edək
ki, Böyük Adron Kollayderi keçən il 7 TeV enerjiyə qədər zərrəcikləri
sürətləndirib.
Böyük Adron Kolayderində ən böyük detektor olan ATLAS vasitəsilə
supersimmetriyanın axtarışları davam edir. Keçən ay ATLAS kollaborasiyası
7 TeV (kütlə mərkəzi sistemində) enerjilə protonların
toqquşdurulmasının nəticəsində supersimmetriya axtarışları ilə bağlı
hesabatını Physical Review Letters dərgisində dərc edib. Hesabata görə
təcrübədə Standart Modeldən  kənara çıxma müşahidə olunmayıb.  Bu
isə supersimmetrik modellərə yeni məhdudiyyətlər qoyur. Hər halda ümid
var ki, kvarkların supersimmetrik partnyorlarının kütləsi bir neçə TeV
enerjidən kiçikdir. Bu halda onları Böyük Adron Kollayderində müşahidə
etmək olacaq.
İlmar Qəhrəmanov
Salaminfo.az